zoeken

Ga naar onze facebookpagina!

Volg ons op twitter

follow-dtwTwitter

De Europese meerval

Europese-meerval De Europese meerval (Silurus glanis) is een vissoort die behoort tot de beenvissen (Osteichthyes), en wordt ook wel val of visduivel genoemd. Deze meerval is de grootste inheemse roofvis van Nederland en bezig met een gestage opmars. De grootste officieel gemelde meerval in Nederland was maar liefst 2,27 meter lang en werd gevangen op de Maas bij Venlo.

Leefwijze

De meerval is een langgerekte vis met een afgeplatte bek, een vrijwel rolrond lichaam met een dikke buik en een zeer lange staart. De meerval heeft zes baarddraden aan zijn opvallend grote bek: twee zeer lange baarddraden vlak voor en boven de mondhoeken, en twee paar aan de onderzijde van zijn bek waarvan de achterste twee wat meer naar buiten staan. Hij heeft een zeer klein rugvinnetje en een zeer lange anaalvin. De ogen zijn klein en de huid is glad zonder schubben. De meerval is doorgaans donkergroen tot zwart aan de bovenzijde en vaak zilverachtig tot wit aan de onderzijde. Het kleurverloop is grillig en vlekkerig. Ook allerlei kleurafwijkingen zoals albino’s komen relatief vaak voor.

Een jonge meerval leeft voornamelijk van ongewervelde diertjes die hij op de bodem vindt, maar ontwikkelt zich al vroeg tot een meesterlijke jager op grotere diersoorten die hij in het water tegenkomt. In begroeide wateren kan de meerval een flinke slachting aanrichten onder het zeeltbestand. In troebele onbegroeide wateren zijn brasem, karper, paling en snoekbaars geliefde prooien. Meervallen jagen ook vaak op watervogels zoals meerkoeten, amfibieën en kleine zoogdieren. Voor de mens is de meerval ongevaarlijk. ‘s Nachts heeft de meerval veel profijt van zijn zeer goede gehoor. Door middel van een aantal verbonden beenstukjes, het orgaan van Weber, worden geluidstrillingen van de zwemblaas overgebracht naar het middenoor. Ook de baarddraden met tastzin en de smaakzin zijn belangrijk voor het opsporen van prooien. Daarnaast zijn de geur en de zijlijn belangrijk, en tenslotte heeft de meerval ook nog elektroreceptoren waarmee hij prooien kan waarnemen.
Vissers maken gebruik van het goede gehoor van de meerval door het gebruik van het kwakhout. De ploppende geluiden die dit speciaal gevormd stuk hout maakt, trekken de meerval al van grote afstand aan. Vaak wordt ook kunstaas gebruikt dat geluid produceert.

meerval ToolenburgDe meerval groeit bijzonder snel. Na de eerste zomer kan de meerval al 500 gram zwaar zijn en ze kunnen al op twee- of driejarige leeftijd bij een gewicht van één of twee kg geslachtsrijp zijn.
De hoogste aangetoonde leeftijd bij een meerval is 80 jaar. Afmetingen van 150 tot 180 cm zijn voor een volwassen exemplaar van ca. 25 jaar onder de juiste leefomstandigheden heel normaal. Sommige exemplaren overschrijden zelfs de twee meter. De grootste betrouwbare meting betreft een exemplaar met een lengte van 278 cm en een massa van 144 kg, gevangen in de Po (Italië). Tot een lengte van ca. 130 cm is de meerval een betrekkelijk slanke vis, maar daarboven nemen omvang en massa drastisch toe.

De Europese meerval voelt zich het best thuis in rivieren met een wisselend waterpeil, maar ook in grote, diepe meren met ondiepe, uitgestrekte oeverzones kan hij zich prima handhaven. Het dier heeft een voorkeur voor ontoegankelijke, dicht begroeide wateren met een zachte bodem. In de grote rivieren komen meervallen voor in diepe kommen en jagen ze ‘s nachts op ondiepe plekken. Meervallen zoeken overdag graag een schuilplaats op waaronder ze kunnen schuilen.

Verspreiding

meerval westeinder

Het oorspronkelijke verspreidingsgebied van de meerval liep vanaf het Aralbekken tot aan Zuid-Zweden, het stroomgebied van de Elbe en de Doubs. In Italië kwam de soort van nature niet voor. In Griekenland komt een iets afwijkende soort voor: de Aristotelesmeerval (Siluris aristotelis), die slechts één paar baarddraden op de kin heeft.
In West-Europa waren tot halverwege de jaren negentig van de 20e eeuw slechts enkele rivieren waar de vis algemeen was, zoals de Saône in Frankrijk, de Po in Italië, de Ebro in Spanje (waar ik zelf in een ver verleden gevist heb) en de Donau en hiermee in verbinding staande rivieren. Vooral op de Franse en Duitse rivieren is deze vissoort tegenwoordig enorm in opkomst. In de voormalige Oostbloklanden is de vis een heel gewone verschijning en de hoofdprooi van veel beroepsvissers.

In Nederland is de meerval inheems. In Flevoland zijn prehistorische resten van de meerval gevonden. Van oudsher is een geïsoleerde populatie bekend in de Westeinderplassen en de Ringvaart van de Haarlemmermeer. Door de inheemse status van de Nederlandse meerval is het niet toegestaan de soort hier uit te zetten, dit om vermenging met de unieke inheemse populatie te voorkomen.


De laatste jaren zijn meervallen al op allerlei plaatsen waargenomen. Exemplaren in de Flevopolder zijn waarschijnlijk ontsnapte exemplaren uit de voormalige OVB-viskwekerij.  In de grote rivieren lijkt inmiddels een natuurlijke populatie voor te komen, er worden regelmatig meervalletjes van zo’n twintig centimeter gevangen. Sportvissers vangen op de Waal exemplaren van 90 tot 160 cm groot. Kleinere exemplaren worden ook vaak gezien als bijvangst bij de palingvisserij.

Verwacht mag worden dat de natuurontwikkeling in het Gelderse poortproject gunstig zal uitpakken voor de meerval in de grote rivieren. De meervallen in de Waal, heel af en toe te zien bij Nijmegen en vaker in de Nederrijn en de IJssel, zijn hoogstwaarschijnlijk afkomstig van in Duitsland uitgezette dieren. In september 2008 werd in de vijver van Bennema State in het Friese Hardegarijp een meerval gezien. De vijver staat in verbinding met open water. In de zomer van 2010 zagen duikers in de Maas bij Roermond tientallen grote meervallen van tussen de één en de twee meter. Ook in de toolenburgerplas bij Hoofddorp hebben diverse duikers  een meerval gezien. Heel veel aspecten van de meerval zijn nog onbekend.

meerval chipDaarom is Sportvisserij Nederland een onderzoek naar deze roofvis begonnen. In de Westeinderplas is een grote groep meervallen gevangen en voorzien van een chip. Zo kunnen onderzoekers meer informatie krijgen over de populatie en de leefwijze van deze bedreigde vissoort.

De paaitijd van de meerval valt in ons land in de periode mei tot juli. Tijdens het paaien verliezen de meervallen hun schuwheid. Het mannetje zoekt de paaiplaats. Deze plaatsen liggen in ondiep water, met waterplanten op de bodem. Als er een paairijp wijfje verschijnt en de watertemperatuur hoog genoeg is (rond 18 tot 20°C) , kan het paaispel beginnen waardoor het wateroppervlak flink in beroering wordt gebracht. Het paaien gebeurt bij voorkeur op warme, zwoele dagen in de avonduren als de temperatuur van het water het hoogst is. Het vrouwtje zet ongeveer 3000 lichtgroene kleverige eitjes van 3 mm groot per kg lichaamsgewicht. Het mannetje bewaakt het nest totdat de eitjes uitkomen, wat ongeveer 3 tot 10 dagen duurt. In deze periode is voor duikers een ontmoeting met een meerval het grootst. Wie weet een mooie ontmoeting voor een DTW duiker.

De meerval valt sinds 1973 in Nederland onder de Natuurbeschermingswet en werd in 2002 opgenomen in de nieuwe Flora- en faunawet. Volgens deze wet is het verboden de meerval ‘te doden, te verwonden, te vangen, te bemachtigen of met het oog daarop op te sporen’. Er mag daarom niet op worden gevist. Door de inheemse status van de Nederlandse meerval is het niet toegestaan de soort hier uit te zetten, dit om vermenging met de unieke inheemse populatie te voorkomen. Gevangen exemplaren dienen onmiddellijk in hetzelfde water worden teruggezet. De meerval staat niet op de Nederlandse rode lijst van bedreigde vissoorten, maar is wel opgenomen als beschermde soort in de conventie van Bern. Met een goede bescherming maak jij als duiker in ieder geval meer kans om de krokodil van de lage landen met eigen ogen te aanschouwen.
Ook in de plas van de Centerparcs locatie Kempervennen kan gedoken worden op meervallen.


De grootste meerval die daar voorkomt is maar liefst 230 cm lang ook wel “Big Mamma” genoemd.

Last Update: General update: 21-10-2017 07:20

Vereniging Duikopleidingen Trainingen Foto en video Contact
Activiteitencommissie 1*,  2*,  3*
Schema jeugdtrainingen Foto's Nederland Sitemap
  specialisaties Schema volwassentrainingen Foto's buitenland  
      Video's  

Copyright © 2017 Duikteam Woerden. Deze website is gebouwd door Gert Eggink en ontworpen door Gert Eggink & Lex Reichenfeld.
Overname van teksten, afbeeldingen en foto's van deze website is niet toegestaan zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van het bestuur van DTW.